Kanda Potasyum Düşüklüğü Böbreküstü Beziyle İlgili Olabilir mi?

Kan tahlilinde potasyum düşük bulunan kişilerde nedeni adım adım araştırırım. Düşüklüğün en sık nedenleri idrar söktürücü ilaçlar, uzun süren kusma ve ishaldir. Bu nedenler dışlandığında ve düşüklük inatçı biçimde sürdüğünde böbreküstü bezini araştırırım. Aldosteron fazlalığı, potasyumun idrarla aşırı atılmasına yol açarak kan düzeyini düşürür. Bu tabloya çoğunlukla tansiyon yüksekliği de eşlik eder. Bu yazıda potasyumun neden düştüğünü, hangi yakınmaların ortaya çıktığını, ölçüm öncesinde ilaçların nasıl düzenlendiğini ve hormon testinin ne zaman yapıldığını anlatıyorum.

Aldosteron Fazlalığı Potasyumu Hangi Yolla Düşürür?

Aldosteron fazlalığı, böbrek kanalcıklarında sodyum geri emilimini artırırken potasyumun idrarla atılmasını çoğaltarak kan düzeyini düşürür. Bu hormon böbrekteki alışveriş düzenini tek yöne kaydırır. Sodyum kana geri alınırken karşılığında potasyum ve hidrojen idrara verilir. Vücutta tuz ve su tutulduğu için tansiyon yükselir. Potasyum sürekli atıldığı için kan düzeyi giderek azalır. Aynı düzen kanın asit dengesini de değiştirir ve kan alkali yöne kayar. Bu üç bulgunun birlikte görülmesi tanıyı büyük ölçüde yönlendirir. Potasyum düşüklüğü bu kişilerin bir bölümünde ise hiç ortaya çıkmaz. Adrenal bez hormonları sayfasında aldosteronun görevlerini ayrıntılı biçimde anlattım.

Kas Krampları Potasyum Düşüklüğünde Neden Görülür?

Kas krampları, potasyum düşüklüğünde kas hücresinin uyarılma eşiği bozulduğu için görülür. Potasyum hücre içinde en çok bulunan yüklü parçacıktır ve hücre zarındaki elektrik dengesini kurar. Kan düzeyi düştüğünde hücre zarı uyarılara olağan dışı biçimde yanıt verir. Bu durum baldır kaslarında gece gelen kramplar biçiminde ortaya çıkar. Kas gücünde azalma, çabuk yorulma ve halsizlik de tabloya eşlik eder. Ağır düşüklükte kaslarda geçici felç gelişebilir. Kalp kasında ritim düzensizliği ortaya çıkar ve elektrokardiyografide değişiklik görülür. Bağırsak kaslarındaki yavaşlama kabızlık ve şişkinlik doğurur. Gece sık idrara çıkma da bu tabloda sık karşılaştığım bir yakınmadır.

Potasyum Ölçümünden Önce İdrar Söktürücüler Nasıl Kesilir?

Potasyum ölçümünden önce idrar söktürücü ilaçlar hekim denetiminde ve kademeli biçimde kesilir. Bu ilaçlar potasyumu doğrudan düşürerek tabloyu taklit eder. Kesildiklerinde tansiyonun yükselmemesi için yerlerine hormon ölçümünü etkilemeyen ilaçlar konur. Değişiklik süresince tansiyonun evde ölçülüp kaydedilmesini isterim. İlaçların kişinin kendi kararıyla bırakılmasını hiçbir koşulda doğru bulmuyorum. Kesme süresi ilacın etki süresine göre değişir ve bunu ben belirlerim. Kesme döneminde potasyum düşüklüğü sürüyorsa kaynak ilaç değildir. Bu bulgu araştırmayı doğrudan böbreküstü bezine yönlendirir. Ölçüm için kan örneği turnike uzun süre bağlı tutulmadan alınır.

Kusma ve İshal de Potasyumu Düşürebilir mi?

Kusma ve ishal, sindirim yolundan potasyum kaybına yol açtığı için kan düzeyini düşürebilir. Uzun süren ishalde bağırsak sıvısıyla birlikte belirgin miktarda potasyum atılır. Kusmada ise kayıp hem mide sıvısıyla hem de böbrek yoluyla gerçekleşir. Bu tablolarda kan asit dengesi farklı yönlere kayar ve ayrım buradan yapılır. Beslenmesi yetersiz kişilerde ve aşırı laksatif kullananlarda da düşüklük görülür. Yoğun terleme tek başına belirgin bir düşüklük yapmaz. Sindirim yolu kaynaklı kayıplarda tansiyon çoğunlukla düşüktür. Aldosteron fazlalığında ise tansiyon yüksek bulunur. Bu ayrım muayenede aklımdan geçirdiğim ilk basamaktır.

Potasyum Yerine Konduktan Sonra Hormon Testi Ne Zaman Yapılır?

Potasyum yerine konduktan sonra hormon testi, kan düzeyi olağan aralığa oturduğunda yapılır. Düşük potasyum aldosteron salınımını baskılar ve ölçümü yanlış biçimde düşük gösterir. Bu nedenle önce eksik giderilir, ardından hormon örneği alınır. Yerine koyma ağızdan verilen potasyum ile yapılır ve ağır durumlarda damar yolu kullanılır. Düzeltme sırasında kan değerlerini sık aralıklarla izlerim. Potasyumun hızla yükseltilmesi kalp ritmi yönünden tehlike doğurur. Düzey oturduktan sonra aldosteron ve renin aynı sabah birlikte ölçülür. Sonuç kuşku uyandırdığında doğrulama incelemeleri eklenir. Adrenal bez hastalıkları ve cerrahisi sayfasında tanı ve tedavi düzenini bütün olarak anlattım.