Doğumdan Sonra Karın Kaslarının Ayrılması Nedir?

Doğumdan sonra karnın orta hattında oluşan gevşeklik, hastalarımın sık sorduğu konulardan biridir. Karın kaslarının ayrılması, göğüs kafesinden kasığa uzanan iki düz kas kütlesinin arasındaki bağ dokusunun incelip genişlemesiyle ortaya çıkar. Bu durum bir yırtık değildir; karın duvarı bütünlüğünü korur, yalnız orta hattaki şerit gerginliğini yitirir. Ayrılma çoğu kişide doğumdan sonraki aylar içinde kendiliğinden geriler. Bu yazıda bağ dokusunun neden inceldiğini, ayrılmanın nasıl ölçüldüğünü, hangi egzersizlerden kaçınılması gerektiğini ve cerrahi onarımın ne zaman gündeme geldiğini anlatıyorum.

Karın Orta Hattındaki Bağ Dokusu Gebelikte Nasıl İncelir?

Karın orta hattındaki bağ dokusu, gebelikte büyüyen rahmin sürekli basısı ve hormonların gevşetici etkisiyle incelir. Bu şerit, iki yanda uzanan düz karın kaslarını orta hatta birleştiren sağlam bir dokudur. Gebelik ilerledikçe karın içindeki hacim artar ve şerit iki yana doğru gerilir. Gerilen doku lifleri incelir ve aradaki mesafe genişler. Hormonal etki bağ dokusunun su tutmasını artırarak esnekliğini değiştirir. Çoğul gebelik, iri bebek ve arka arkaya gelen gebelikler bu süreci belirginleştirir. Karın kaslarının gebelik öncesindeki gücü de sonucu etkiler. Doğumdan sonra basınç ortadan kalkınca doku yavaş yavaş toparlanır. Toparlanma aylar sürer ve bir bölüm kişide tam olarak tamamlanmaz. Fıtıklar sayfasında karın duvarını zayıflatan durumları topluca ele aldım.

Ayrılmanın Genişliği Sırtüstü Baş Kaldırırken Parmakla Nasıl Ölçülür?

Ayrılmanın genişliği, kişi sırtüstü yatarken başını hafifçe kaldırdığı anda orta hatta yerleştirilen parmaklarla ölçülür. Ölçüm için dizler bükülür ve ayak tabanları yatağa değecek biçimde konumlandırılır. Parmaklar göbeğin hemen üzerine, orta hatta uzanan çizgi boyunca konur. Kişi başını ve omuzlarını yataktan hafifçe kaldırdığında kaslar kasılır ve aradaki boşluk belirginleşir. Parmak uçları bu boşluğa girdiğinde kaç parmak genişliğinde olduğu anlaşılır. Ölçüm göbek hizasında, göbeğin üstünde ve altında ayrı ayrı yinelenir. Boşluğun derinliği de aynı ölçüde önemlidir, çünkü sığ ve gergin bir ayrılma ile derin ve gevşek bir ayrılma farklı yollar izletir. Kendi kendine yapılan ölçüm yol gösterir, ancak kesin değerlendirmeyi muayenede yaparım. Gerektiğinde ölçümü ultrasonografiyle doğrularım.

Hangi Karın Egzersizleri Ayrılmayı Artırdığından Kaçınılmalıdır?

Karın egzersizlerinden mekik, çift bacak kaldırma ve gövdeyi zorlayan dönme hareketleri ayrılmayı artırdığından kaçınılmalıdır. Bu hareketler karın içi basıncı hızla yükseltir ve orta hattaki şeridi dışa doğru iter. Kasılma sırasında göbek çevresinde tepe biçiminde bir kabarma oluşuyorsa hareket uygun değildir. Şınav ve düz destek duruşu gibi hareketler de erken dönemde aynı biçimde zorlar. Ağır yük kaldırmak ve nefes tutarak ıkınmak benzer bir etki oluşturur. Bu dönemde derin karın kaslarını çalıştıran, nefesle uyumlu ve düşük basınçlı hareketleri yeğliyorum. Sırtüstü yatarken karnı içe çekip nefes vermek bu hareketlerin başında gelir. Leğen kemiği tabanına yönelik çalışmalar da programın parçasıdır. Programın bir fizyoterapist eşliğinde kurulmasını ve kademeli olarak ilerletilmesini istiyorum.

Karın Kası Ayrılması Göbek Fıtığıyla Aynı Durum mudur?

Karın kası ayrılması göbek fıtığıyla aynı durum değildir, çünkü ayrılmada karın duvarında bir delik bulunmaz. Ayrılmada orta hattaki bağ dokusu incelir ve genişler, ancak bütünlüğünü korur. Fıtıkta ise bu dokuda gerçek bir açıklık oluşur ve karın içi yapılar bu açıklıktan dışarı çıkar. İki durum sık birlikte görülür, bu yüzden muayenede ikisini ayrı ayrı ararım. Ayırt etmek için göbek çevresini parmakla dikkatle tararım. Parmağın içine girdiği belirgin bir halka ele geliyorsa fıtıktan söz edilir. Kabarma yalnız orta hat boyunca uzunlamasına bir tepe biçiminde beliriyorsa ayrılma düşünülür. Kuşkulu durumlarda ultrasonografi ayrımı netleştirir. Karın duvarı fıtıkları sayfasında bu iki tablonun farkını ayrıntılı biçimde ele aldım.

Egzersizle Kapanmayan Ayrılmada Cerrahi Onarım Ne Zaman Gündeme Gelir?

Egzersizle kapanmayan ayrılmada cerrahi onarım, düzenli çalışmaya karşın yakınmalar sürüyorsa gündeme gelir. Kararı vermeden önce doğumdan sonra yeterli bir sürenin geçmesini beklerim. Emzirme dönemi tamamlanmadan ve yeni gebelik planı netleşmeden onarımı doğru bulmuyorum. Bel ağrısı, gövdeyi taşımakta zorlanma ve karnın öne doğru sarkması başlıca yakınmalardır. Ayrılmaya göbek ya da orta hat fıtığı eşlik ediyorsa cerrahi kararı öne çekilir. Onarımda iki yandaki kas kütleleri orta hatta yaklaştırılır ve şerit yeniden gerginleştirilir. Gerektiğinde onarım bölgesi yama ile desteklenir. Ameliyattan sonra karın kaslarını çalıştıran programa kademeli olarak dönülür. Genel cerrahi bölümünde karın duvarı onarımlarının genel çerçevesini anlattım.