Meme Ameliyatı Öncesi Tel ile İşaretleme Neden Yapılır?
Tel ile işaretleme, elle hissedilmeyen bulgunun ameliyatta bulunabilmesi için yapılır. İşlem adımlarını ve yeni işaretleyicileri anlattım.
Ameliyat gününden önce radyolojiye yönlendirdiğim hastalarım, memeye neden tel takıldığını sorar. Tel ile işaretleme, elle hissedilmeyen bir bulgunun ameliyat sırasında bulunabilmesi için yapılır. Yalnız görüntülemede saptanan kitleler, kireçlenme kümeleri ve yapısal bozulmalar parmakla ayırt edilemez. Telin ucu bulgunun içine ya da hemen yanına bırakılır ve cerraha yön gösterir. Bu yazıda telin nasıl yerleştirildiğini, ameliyata ne kadar sürede geçildiğini, hareketlerin neden sınırlandığını ve telin yerine geçen yeni işaretleyicileri anlatıyorum.
Telin Yerleştirilmesi Hangi Görüntüleme Eşliğinde Yapılır?
Telin yerleştirilmesi, bulgunun en net göründüğü yönteme göre ultrasonografi ya da mamografi eşliğinde yapılır. Ultrasonografi eşliğindeki yerleştirme daha kısa sürer, çünkü iğne ekranda gerçek zamanlı olarak izlenir. Kireçlenme kümelerinde ise mamografi kullanılır ve hedef, iki açılı görüntüden hesaplanan adrese göre bulunur. Manyetik rezonans incelemesinde görülüp başka yöntemle görülmeyen bulgularda işaretleme aynı cihazda yapılır. İşlem öncesinde deri temizlenir ve giriş noktasına bölgesel uyuşturma uygulanır. Tel, içinden geçtiği ince bir iğneyle ilerletilir ve hedefe ulaşıldığında iğne geri çekilir. Telin ucundaki çengel açılarak dokuya tutunur ve tel yerinde kalır. Yerleştirme sonrasında iki yönlü kontrol görüntüsü alınır ve telin bulguya uzaklığı rapora yazılır. Tel ile işaretleme sayfasında işlemin adımlarını ayrıntılı biçimde anlattım.
Tel Yerleştirildikten Sonra Ameliyata Ne Kadar Sürede Geçilir?
Tel yerleştirildikten sonra ameliyata aynı gün içinde, çoğunlukla birkaç saat içinde geçilir. İşaretleme bu nedenle ameliyat sabahına planlanır. Bekleme süresi uzadıkça telin yerinden oynama olasılığı artar. Uzun bekleyişte kişi aç kaldığı için baş dönmesi ve halsizlik de görülebilir. Radyoloji birimiyle ameliyathane arasındaki zamanlamayı bu yüzden önceden ayarlarım. İşaretleme bittikten sonra kişi doğrudan ameliyathane hazırlık alanına alınır. Kontrol görüntüleri ameliyathaneye kişiyle birlikte gönderilir. Ameliyata başlamadan önce bu görüntüleri ekranda yeniden gözden geçiririm.
Tel Takılıyken Hastanın Hareketleri Neden Sınırlanır?
Tel takılıyken hastanın hareketleri, telin yerinden oynamaması için sınırlanır. Telin ucu dokuya küçük bir çengelle tutunur, ancak bu tutunma güçlü değildir. Kolun omuz hizasının üzerine kaldırılması meme dokusunu gerer ve teli kaydırabilir. Öne eğilme ve ağır kaldırma da aynı etkiyi yaratır. Bu nedenle kişiden kolunu gövdesine yakın tutmasını isterim. Tel, dışarıda kalan bölümü kıvrılarak deriye bantlanır ve üzeri kapatılır. Bant kenarından telin çekilmemesi için giysiyi geniş seçmeyi öneririm. Tel yine de yerinden oynarsa ameliyat öncesinde yeni bir görüntü alınır ve konum yeniden belirlenir.
Tel Yerine Kullanılan Tohum ve Manyetik İşaretleyiciler Ne Sağlar?
Tel yerine kullanılan tohum ve manyetik işaretleyiciler, işaretin ameliyattan günler hatta haftalar önce bırakılabilmesini sağlar. Bu işaretler pirinç tanesi büyüklüğünde ve tümüyle doku içinde kalan yapılardır. Dışarı çıkan bir tel bulunmadığı için kişi günlük yaşamını sürdürebilir. Ameliyat sabahındaki sıkışık zamanlama da böylece ortadan kalkar. Cerrah ameliyat sırasında elinde tuttuğu küçük bir aygıtla işareti arar. Aygıt işarete yaklaştıkça sesi ya da sayısal göstergesi değişir. Ameliyat öncesi ilaç tedavisi alan kişilerde bu yöntem ayrı bir kolaylık sağlar, çünkü küçülen kitle görüntüden silinse bile işaret yerinde kalır. Ameliyat öncesi tedavi sayfasında bu sürecin planlamasını anlattım.
Çıkarılan Dokuda Telin Ucunun Bulunması Neden Denetlenir?
Çıkarılan dokuda telin ucunun bulunması, hedeflenen bölgenin gerçekten alındığını göstermek için denetlenir. Doku çıkarıldıktan hemen sonra ameliyathanede röntgen görüntüsü alınır. Bu görüntüde telin ucu, varsa işaretleyici ve kireçlenme odakları birlikte aranır. Telin ucu parça içinde görünmüyorsa aynı seansta ek doku çıkarılır. Görüntü ayrıca bulgunun parçanın neresinde durduğunu da gösterir. Bulgu kenara çok yakınsa o yönden ek doku alırım. Parça, patolojiye gönderilmeden önce yönlerini belirten dikişlerle işaretlenir. Bu denetim yapılmadan ameliyatı kapatmayı doğru bulmuyorum. Fibroadenom ameliyatı sayfasında iyi huylu kitlelerde izlediğim yolu anlattım.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Hakan Mersin · Yayımlanma:
Sık sorulan sorular
Tel ile işaretleme her meme ameliyatında gerekir mi?
Tel işaretlemesi kaç dakika sürer?
İşaretleme sırasında hangi görüntülemenin kullanılacağına kim karar verir?
Tel takıldıktan sonra araba kullanabilir miyim?
Aynı memede iki ayrı bulgu varsa iki tel takılır mı?
Tel ameliyat sırasında nasıl çıkarılır?
İşaretleme için ayrı bir randevu alınır mı?
Tel takılan memede kanama görülür mü?
Tel işaretlemesi yerine tohum işaretleyici seçmek mümkün mü?
İşaretleme sonrasında memede şişlik olması olağan mıdır?
Tel takılmış memeyle mamografi çekilebilir mi?
İşaretleme raporunda hangi bilgiler yer alır?
Kaynakça
Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.