Erkeklerde Meme Kanseri

Erkeklerde meme kanseri, erkek göğüs duvarındaki meme dokusundan gelişen ve seyrek görülen bir hastalıktır. Erkek memesi de kadın memesindeki gibi kanal yapısı içerdiğinden aynı hücrelerden tümör gelişebilir. Cerrahi onkoloji alanındaki uygulamamda bu hastalarla yılda birkaç kez karşılaşırım. Hastalığın az bilinmesi, başvurunun gecikmesine ve tanının ileri bir aşamada konulmasına yol açar. Bu sayfada erkek hastalarda hastalığın nasıl başladığını, hangi bulgularla fark edildiğini ve sürecin nasıl yürütüldüğünü anlatıyorum.

Erkeklerde Meme Kanseri Neden Görülür?

Erkeklerde meme kanseri, göğüs duvarında bulunan az miktardaki meme dokusundan gelişir. Erkek bebekler de doğduğunda kadınlardakiyle aynı temel meme yapısını taşır. Ergenlik döneminde kadınlarda bu doku hormon etkisiyle gelişirken erkeklerde küçük kalır. Küçük kalan bu doku, kanal hücrelerini ve destek dokusunu içermeyi sürdürür. Kanal hücrelerinde bölünmeyi denetleyen genler hasar gördüğünde tümör oluşabilir. Hasarın yıllar içinde birikmesi, hastalığın ileri yaşta ortaya çıkmasını açıklar. Erkek hastalarda tanı çoğunlukla altmış yaşından sonra konulur. Hastalık kadınlardaki kadar sık görülmediğinden akla geç gelir. Tüm meme kanseri tanıları içinde erkek hastaların payı oldukça küçük kalır. Bu küçük pay, hastalığın göz ardı edilmesini haklı çıkarmaz.

Erkeklerde hastalığın en sık görülen biçimi, süt kanallarından gelişen tümör olarak karşımıza çıkar. Lobül yapısı erkeklerde gelişmediğinden bu bölgeden başlayan tümörler çok seyrek kalır. Meme dokusunun az olması nedeniyle tümör kısa sürede meme başına ve deriye ulaşır. Göğüs duvarına yakın yerleşim de erken dönemde ortaya çıkar. Bu anatomik yakınlık, tanı anındaki tabloyu doğrudan etkiler. Erkek hastalarda tümörün hormona duyarlı olma olasılığı yüksektir. Bu özellik tedavi seçeneklerini de belirler. Hormona duyarlı tümörlerde uygulanan hormon tedavisi bu nedenle erkek hastalarda sık gündeme gelir. Hastalığın erkeklerde de görüldüğünün bilinmesi başvuruyu öne çeker. Erkek hastalarıma göğüs bölgesindeki her yeni sertliği önemsemelerini söylüyorum.

Erkek Meme Dokusu Nasıl Bir Yapı Taşır?

Erkek meme dokusu, meme başının hemen altında toplanan ince bir katman biçiminde bulunur. Bu katman süt kanallarını, bağ dokusunu ve yağ dokusunu içerir. Kadın memesindeki lobül yapısı erkeklerde gelişmeden kalır. Doku miktarının azlığı, buradaki değişikliklerin elle kolayca fark edilmesini sağlar. Meme başı ve çevresindeki koyu halka bölgesi aynı yapıyı paylaşır. Deri altındaki lenf kanalları koltuk altına doğru ilerler. Bu nedenle koltuk altı, erkeklerde de ilk uğrak bölgesi olarak kabul edilir. Göğüs kaslarıyla arasındaki mesafe kadınlardakine göre daha kısa kalır. Damarlanma ve sinir dağılımı benzer bir düzen içinde bulunur. Bu yapı, muayenenin kadınlardakiyle aynı ilkelere göre yapılmasını gerektirir.

Erkeklerde meme dokusunun büyümesi her zaman tümör anlamına gelmez. Hormon dengesindeki değişikliklere bağlı iyi huylu büyüme çok daha sık görülür. Bu büyüme genellikle iki taraflı ve yumuşak kıvamlı olur. Dokunulduğunda hassasiyet ve ağrı da eşlik edebilir. Tümöre bağlı kitle ise tek taraflı, sert ve ağrısız kalır. Bu ayrımın muayenede açık biçimde ortaya konulması gerekir. Meme başının altındaki dokunun kalınlığı her iki tarafta karşılaştırılır. Erkek hastalarda muayene, ayakta ve yatar konumda ayrı ayrı yapılır. Göğüs duvarına yakın yerleşim nedeniyle derin dokular da değerlendirilir.

Erkeklerde Hangi Risk Etkenleri Öne Çıkar?

Erkeklerde risk etkenleri, hormon dengesi ve kalıtsal eğilim çevresinde toplanır. İlerleyen yaş bu grupta en belirgin başlık olarak öne çıkar. Ailede meme ya da yumurtalık kanseri bulunması riski yükseltir. Kalıtsal gen değişikliği taşıyan erkeklerde hastalık daha sık görülür. Ek bir cinsiyet kromozomu taşınmasıyla seyreden kalıtsal durumlar da riski artırır. Karaciğer hastalıkları hormon yıkımını bozarak dengeyi değiştirir. Testis hastalıkları, testis alınması ya da inmemiş testis öyküsü riski yükseltir. Kabakulak hastalığının erişkin dönemde geçirilmesi de etkili olabilir. Aşırı kilo, yağ dokusunda üretilen hormon miktarını artırır. Hormon içeren ilaçların uzun süre kullanılması dengeyi bozar.

Göğüs bölgesine daha önce uygulanan ışın tedavisi riski yükseltir. Yüksek ısıya uzun süre açık kalınan iş kollarında risk artışı bildirilir. Alkol tüketimi karaciğer üzerinden dolaylı bir etki oluşturur. Bu etkenlerin hiçbiri tek başına hastalığın habercisi sayılmaz. Erkek hastaların önemli bir bölümünde belirgin bir risk etkeni bulunmaz. Bu nedenle risk taşımayan erkeklerin yakınmaları da aynı ciddiyetle ele alınır. Ailesinde meme kanseri bulunan erkeklerin muayeneye başvurmasını öneriyorum. Risk değerlendirmesini ilk görüşmede ayrıntılı biçimde yapıyorum. Elde edilen tablo, izlem sıklığını doğrudan belirler.

Kalıtsal Gen Değişikliği Erkeklerde Neyi Gösterir?

Kalıtsal gen değişikliği, erkek hastalarda hem hastalığın kaynağını hem de ailedeki riski gösterir. Erkek meme kanseri tanısı konulan kişilerde genetik danışma görüşmesi öncelikli olarak planlanır. Aile ağacı çıkarılır ve iki taraftaki yakınların tanı yaşları kaydedilir. Ailede kadın meme kanseri, yumurtalık kanseri ya da prostat kanseri bulunması bu olasılığı güçlendirir. İnceleme kandan alınan örnekle yürütülür. Sonuç yalnızca hastayı değil, kız ve erkek çocuklarını da ilgilendirir. Gen değişikliği saptandığında yakınlara da danışma önerilir. Taşıyıcı bulunan erkeklerde prostat izlemi ayrıca düzenlenir.

Sonuç bazı hastalarda ilaç seçimini de etkileyebilir. Kalıtsal eğilimin ayrıntısını ve inceleme sürecini kalıtsal ve ailesel meme kanseri sayfasında açıkladım. Gen değişikliği bulunmaması, hastalığın kalıtsal olmadığını kesin biçimde kanıtlamaz. Henüz tanımlanmamış başka değişiklikler de bulunabilir. Bu nedenle aile öyküsü belirgin olan kişilerde izlem sürdürülür. Sonucun yakınlara nasıl aktarılacağı görüşmede ayrıca konuşulur. Erkek hastalarımda bu görüşmeyi tanı sürecinin erken bir aşamasında planlıyorum. Sonucun beklenmesi tedavi başlangıcını geciktirmez.

Hormon Dengesindeki Bozulmalar Riski Nasıl Değiştirir?

Hormon dengesindeki bozulmalar, erkek meme dokusundaki hücre uyarımını artırarak riski değiştirir. Erkek bedeninde de az miktarda kadınlık hormonu üretilir. Bu hormonun düzeyi erkeklik hormonuna göre dengede tutulur. Denge bozulduğunda meme dokusundaki kanal hücreleri daha fazla uyarılır. Karaciğer hastalıklarında hormon yıkımı azaldığından denge kadınlık hormonu yönüne kayar. Aşırı kilo, yağ dokusundaki dönüşüm nedeniyle aynı etkiyi oluşturur. Testis işlevindeki azalma erkeklik hormonu üretimini düşürür. Bazı ilaçlar ve hormon içeren takviyeler dengeyi doğrudan etkiler.

Uzun süre kullanılan bu ürünlerin hekim denetiminde değerlendirilmesi gerekir. Dengedeki bozulma önce iyi huylu meme büyümesi olarak kendini gösterir. Bu büyümenin tümöre dönüştüğü yönündeki yaygın kanı doğru değildir. İki durum aynı hormon ortamında birbirinden ayrı biçimde gelişir. Buna karşın iyi huylu büyüme, altta yatan bir dengesizliğin işareti sayılır. Bu nedenle nedeni araştırılmadan geçilmesini doğru bulmuyorum. Kan tetkikleriyle hormon düzeyleri değerlendirilir. Gerekli görülen hastalar endokrinoloji uzmanına yönlendirilir.

Erkeklerde Meme Kanseri Hangi Belirtilerle Başlar?

Erkeklerde meme kanseri, çoğu zaman meme başı altındaki sert kitle ile başlar. Kitle genellikle ağrısızdır ve elle itildiğinde kolay kaymaz. Tek taraflı olması en önemli uyarıcı özellik olarak öne çıkar. Kitlenin sınırları düzensiz ve kıvamı serttir. Deriye ya da göğüs kasına yapışık bulunması dikkat çeker. Meme başında içe çekilme erken dönemde ortaya çıkabilir. Meme başından gelen kanlı ya da berrak akıntı önemsenir. Meme başı çevresindeki deride kabuklanma ve yara oluşabilir. Deride çukurlaşma, kızarıklık ya da portakal kabuğu görünümü saptanabilir. Koltuk altında ele gelen şişlik hastalığın ilk bulgusu olabilir.

Göğüs duvarında hissedilen sertlik daha ileri bir tabloyu düşündürür. Bulguların tamamı her hastada bir arada bulunmaz. Çoğu hasta yalnızca ele gelen bir sertlikle başvurur. Belirtilerin bir bölümü iyi huylu hastalıklarda da görülür. İltihabi tablolarda kızarıklık ve ağrı ön plana geçer. Kist ya da yağ bezesi kaynaklı şişlikler yumuşak kıvamda kalır. Bu nedenle ayrım muayene ve görüntülemeyle birlikte yapılır. Uyarıcı bulguların tamamını ve hangi durumda gecikmeden başvurulması gerektiğini ilgili belirti sayfasında sıraladım. Erkek hastalarıma üç haftadan uzun süren her sertliği incelettirmelerini öneriyorum.

Jinekomasti ile Meme Kanseri Nasıl Ayrılır?

Jinekomasti ile meme kanseri, muayene özellikleri ve görüntüleme bulgularıyla birbirinden ayrılır. Jinekomasti, erkek meme dokusunun hormon etkisiyle büyümesi anlamına gelir. Bu büyüme çoğu zaman iki taraflı gelişir. Meme başının tam altında yuvarlak ve yumuşak bir kıvam oluşturur. Dokunulduğunda hassasiyet ve ağrı sıklıkla eşlik eder. Sınırları düzenli olduğundan elle kolayca kavranır. Tümöre bağlı kitle ise tek taraflıdır. Sert kıvamı ve düzensiz sınırları muayenede hemen ayırt edilir. Ağrı çoğu zaman bulunmaz. Deri ve meme başındaki değişiklikler tümör lehine yorumlanır.

Koltuk altındaki şişlik jinekomastide beklenmez. Ultrasonografi bu ayrımda ilk basamak yöntem olarak kullanılır. Gerekli görülen hastalarda mamografi de istenir. Erkek memesinde çekilen mamografi doku azlığı nedeniyle kolay yorumlanır. Şüphe sürdüğünde doku örneği alınarak ayrım kesinleştirilir. Ergenlik döneminde görülen jinekomasti çoğu zaman kendiliğinden geriler. Erişkin dönemde ortaya çıkan ve tek taraflı olan büyümeler ise incelenir. Jinekomastinin nedenlerini ve izlenen yolu jinekomasti sayfasında ayrıntılı anlattım. Bu ayrımı muayenede acele etmeden yapıyorum.

Erkek Hastalarda Tanı Neden Gecikir?

Erkek hastalarda tanı, birkaç nedenin üst üste gelmesiyle gecikir. En sık karşılaştığım neden, hastalığın erkeklerde görülmediği inancıdır. Bu inanç nedeniyle göğüsteki sertlik aylarca izlenir. İkinci neden, erkeklerde düzenli bir tarama programının bulunmamasıdır. Tarama yapılmadığından hastalık ancak belirti verdiğinde saptanır. Üçüncü neden, meme bölgesinin erkekler için konuşulması güç bir alan olmasıdır. Utanma duygusu, başvuruyu geciktiren engellerin başında karşıma çıkar. Dördüncü neden, sertliğin spor ya da darbe sonrasında oluştuğu düşüncesidir. Beşinci neden, iyi huylu meme büyümesiyle karıştırılmasıdır. Bu karışıklık nedeniyle inceleme uzun süre ertelenir.

Gecikmenin sonucunda tümör deriye ve göğüs duvarına ulaşabilir. Koltuk altı lenf bezlerinde tutulum daha sık saptanır. Bu tablo tedavi planını doğrudan etkiler. Erken başvuran hastalarda seçenekler belirgin biçimde genişler. Bu nedenle erkeklerde farkındalığın artırılmasını çok önemli buluyorum. Ailesinde meme kanseri bulunan erkeklerin bilgilendirilmesi başvuruyu öne çeker. Eşlerin ve yakınların gözlemi de sürece katkı sağlar. Göğüs bölgesindeki her yeni sertliği gecikmeden değerlendiriyorum. Başvuran erkek hastalara aynı gün içinde muayene ve görüntüleme planlıyorum.

Tanı Süreci Erkeklerde Nasıl İlerler?

Tanı süreci erkeklerde, kadınlardakiyle aynı basamakları izleyerek ilerler. İlk görüşmede sertliğin ne zaman başladığı ve nasıl değiştiği sorulur. Kullanılan ilaçlar, hormon içeren takviyeler ve alkol alışkanlığı kaydedilir. Karaciğer ve testis hastalıkları ayrıntılı biçimde sorgulanır. Ailedeki kanser öyküsü iki taraf için ayrı ayrı çıkarılır. Her iki göğüs ve koltuk altı elle muayene edilir. Muayene bulgusuna göre ultrasonografi ilk görüntüleme yöntemi olarak istenir. Gerekli görülen hastalarda mamografi plana eklenir. Şüpheli bir bulgu saptandığında doku örneği alınır. Örnekleme çoğunlukla iğne yardımıyla, ayaktan yapılan bir uygulamayla tamamlanır.

Patoloji raporu tümörün tipini ve hücre özelliklerini ortaya koyar. Gerekli görüldüğünde hastalığın yaygınlığını araştıran görüntülemeler istenir. Tanı basamaklarının sırasını ve her birinin ne anlattığını tanı aşamaları sayfasında açıkladım. Tanı tamamlanmadan tedavi hakkında kesin bir yorum yapılmaz. Sonuç beklenirken diğer tetkikler eş zamanlı tamamlanır. Bu düzen zaman kaybını önler. Erkek hastaların çoğu sürecin hızlı ilerlemesini ister. Basamakların gecikmeden tamamlanmasına özen gösteriyorum. Sonuçları hastamla birlikte satır satır okuyorum.

Patoloji Raporu Erkek Hastalarda Neyi Bildirir?

Patoloji raporu, erkek hastalarda tümörün kaynağını ve davranışını bildirir. Raporda önce tümörün hangi hücre grubundan geliştiği yazılır. Erkeklerde bu grup çoğunlukla süt kanallarından oluşur. Tümörün çevre dokuya geçip geçmediği ayrıca belirtilir. Hücrelerin normal yapıdan ne ölçüde uzaklaştığı derece olarak bildirilir. Hormon almaçlarının bulunup bulunmadığı raporun en belirleyici bölümünü oluşturur. Erkek hastalarda bu almaçlar çoğunlukla bulunur. Hücre yüzeyindeki hedeflenebilir proteinin durumu da yazılır.

Hücre çoğalma göstergesi tümörün hızını yansıtır. Alınan dokunun sınırlarında tümör bulunup bulunmadığı bildirilir. Koltuk altından alınan lenf bezlerinin durumu ayrı bir başlık altında yer alır. Damar ve sinir çevresindeki yayılım da kaydedilir. Bu bilgilerin tamamı tedavi planını birlikte belirler. Raporun anlaşılmadan bırakılmasını doğru bulmuyorum. Her satırı hastamla birlikte gözden geçiriyorum. Anlaşılmayan terimleri sade bir dille yeniden açıklıyorum.

Erkeklerde Tedavi Planı Nasıl Kurulur?

Erkeklerde tedavi planı, tümörün özelliklerine ve hastanın genel durumuna göre kurulur. Tümörün büyüklüğü, deriye ve göğüs duvarına olan yakınlığı ilk sırada değerlendirilir. Koltuk altı lenf bezlerinin durumu planın yönünü belirler. Patoloji raporundaki hormon almaçları ilaç seçimini etkiler. Hedeflenebilir özellikler ve hücre çoğalma göstergesi de plana katılır. Kalıtsal inceleme sonucu cerrahi kararı değiştirebilir. Kararlar genel cerrahi, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji uzmanlarının katıldığı toplantılarda birlikte alınır. Erkeklerde meme dokusu az olduğundan cerrahinin kapsamı kadınlardakinden ayrılır. Meme dokusunun bütünüyle alındığı mastektomi ameliyatı bu nedenle erkek hastalarda daha sık uygulanır. Meme başı ve çevresindeki deri çoğu hastada plana katılır. Koltuk altına yönelik girişimin kapsamı ayrıca belirlenir.

Hormona duyarlı tümörlerde ağızdan alınan ilaç tedavisi uzun süre sürdürülür. Bu tedavinin aksatılmaması sonucu doğrudan etkiler. İlacın oluşturduğu etkiler görüşmelerde ayrıntılı biçimde sorgulanır. Işın tedavisi gerekli görülen hastalarda plana eklenir. Kemoterapi kararı tümörün özelliklerine göre verilir. Uygulanacak yöntemlerin ayrıntısını ilgili tedavi sayfalarında ayrı ayrı açıkladım. Erkek hastaların beden algısına ilişkin kaygıları da görüşmede konuşulur. Bu başlığın konuşulmadan geçilmesini doğru bulmuyorum. Kararın hasta tarafından benimsenmesini sürecin en önemli adımı sayıyorum.

Tanı Sonrası İzlem ve Günlük Yaşam

Tanı sonrasındaki izlem, erkek hastalarda uzun bir dönemi kapsayan düzenli görüşmelerle sürdürülür. İlk yıllarda görüşmeler daha sık, ilerleyen yıllarda daha seyrek planlanır. Görüşmelerde muayene, görüntüleme ve gerektiğinde kan tetkikleri yer alır. Karşı taraftaki meme dokusu da her görüşmede değerlendirilir. Hormon tedavisi kullanan hastalarda ilacın etkileri sorgulanır. Kemik sağlığı bu tedavi sırasında ayrıca izlenir. Kalıtsal gen değişikliği saptanan kişilerde prostat izlemi de plana eklenir. Girişim geçiren hastalarda kol hareketleri kademeli biçimde artırılır. Kolda ortaya çıkan şişme gecikmeden değerlendirilir. Yara bölgesindeki his değişiklikleri zaman içinde azalır.

Sigara kullanan hastaların bu alışkanlığı bırakması iyileşmeyi hızlandırır. Kilo dengesinin korunması hormon dengesini de destekler. Düzenli yürüyüş yorgunluğu azaltır ve uyku düzenini iyileştirir. Alkol tüketiminin sınırlanması karaciğer üzerindeki yükü hafifletir. Erkek hastaların sürece ilişkin kaygılarını paylaşmakta zorlandığını gözlüyorum. Ruhsal desteğin gerektiğinde alınmasını açıkça öneriyorum. Ailedeki kadın ve erkek yakınların bilgilendirilmesi de sürecin bir parçası sayılır. Tetkik sonuçlarının tek bir dosyada toplanması karşılaştırmayı kolaylaştırır. İzlem görüşmelerinin aksatılmaması, olası değişikliklerin erken fark edilmesini sağlar.